Ciosy otrzymywane od życia, nakładające się na siebie trudności i narastające problemy wysysają energię i pozostawiają człowieka wyczerpanym i zniechęconym. W takim stanie jego prawdziwe siły stają się często niewidoczne, a on sam poddaje się niczym nie uzasadnionemu zniechęceniu. Bardzo ważną rzeczą jest wówczas nowa ocena jego osobistych możliwości. Jeśli zrobi się to rozsądnie, to można przekonać człowieka, że nie jest tak pokonany, jak mu się wydaje. .

- Chciałbym też wam sprawę zdać z tego, cośmy w Szczytnie słyszeli, bo siła jest nowin i ważnych.. Dirk, zadowolony, wzruszył ramionami, odliczył swoją część dowodu rzeczowego i, skinąwszy głową funkcjonariuszom, ruszył schodami na górę.. - Bo głowa jego do sądu należy - odparł Powała.. - A co z reakcją Zachodu? - spytał generał spadochroniarzy. - Mogłoby to posłużyć Amerykanom do rozpętania trzeciej. Ten sprawowała.. - I to koniec bajki. Rozbójnicy uciekli i nigdy nie wrócili, a pies, kot, osioł i kogut zamieszkali w leśnym domku i żyli długo i szczęśliwie. - I nie poszli tam... no, tam, dokąd się wybierali? - Do Bremy? Nie. Chyba nie. Zostali w domku i tam sobie żyli. - Aha - chłopiec zamyślił się, gryząc palec. - Szkoda. Przecież tam właśnie powinni iść. To pies wymyślił, kiedy go wygnali, bo już był stary. To bardzo brzydko. Ja nigdy nie pozwolę wygnać naszej Mruczki, choćby była nie wiem jak stara. Venerdina uniosła głowę i popatrzyła na malca żółtym, nieodgadnionym spojrzeniem. - Śpij, Mariuszku. Już późno.. Bywało „ośrodków reedukacji", które bardziej przypominały „ośrodki penitencjarne". Opadając w dół, równocześnie obracał się. Kiedy wreszcie legł na podłodze, podparty na łokciu, leżący na nim chłopiec wciąż podciągał mu głowę. Twarz gaunta znalazła się dokładnie na wprost loży Patience. Jego oczy zdawały się patrzeć na nią i tylko na nią. Te oczy wyrażały błaganie. Tak, odpowiedziała milcząco. To jest doskonałe zakończenie tańca: upadek starca w całkowitej ciszy, jego podniesiona głowa i twarz spoglądająca w niebo, dopóki wysiłek chłopca nie poszedł jeszcze na marne..